1 στις 6 λοιμώξεις είναι πλέον ανθεκτικές στα αντιβιοτικά

Το ένα έκτο των επιβεβαιωμένων βακτηριακών λοιμώξεων είναι ανθεκτικά στα αντιβιοτικά και τα ποσοστά αντοχής στα φάρμακα αυξάνονται ραγδαία, αποτελώντας μια αυξανόμενη απειλή για τη δημόσια υγεία.

Σε διάστημα πέντε ετών — από το 2018 έως το 2023 — η αντοχή στα αντιβιοτικά αυξήθηκε σε πάνω από 40% των αντιβιοτικών που παρακολουθήθηκαν, με μέση ετήσια αύξηση 5% έως 15%, σύμφωνα με έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα.

Η Παγκόσμια Έκθεση Επιτήρησης της Αντοχής στα Αντιβιοτικά παρακολούθησε 22 βασικά αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία λοιμώξεων που προκαλούνται από τα οκτώ πιο κοινά βακτηριακά παθογόνα, συμπεριλαμβανομένων των λοιμώξεων του ουροποιητικού συστήματος και της γονόρροιας.

Η μικροβιακή αντοχή (AMR) είναι μια από τις μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία του 21ου αιώνα και θα μπορούσε να δυσχεράνει πολύ τη θεραπεία των καθημερινών λοιμώξεων, σύμφωνα με τον ΠΟΥ. Προκαλείται κυρίως από την υπερβολική χρήση και την κακή χρήση φαρμάκων, επιτρέποντας στα παθογόνα να γίνουν ανθεκτικά, και τροφοδοτείται από την κακή υγιεινή και την έλλειψη καθαρού νερού. Η βακτηριακή AMR σκότωσε 1,27 εκατομμύρια ανθρώπους το 2019 και συνέβαλε σε άλλους 4,95 εκατομμύρια θανάτους εκείνο το έτος.

«Η αντοχή στα αντιμικροβιακά ξεπερνά τις εξελίξεις στη σύγχρονη ιατρική, απειλώντας την υγεία των οικογενειών παγκοσμίως», δήλωσε ο Tedros Adhanom Ghebreyesus, γενικός διευθυντής του ΠΟΥ. «Καθώς οι χώρες ενισχύουν τα συστήματα επιτήρησης της AMR, πρέπει να χρησιμοποιούμε τα αντιβιοτικά με υπευθυνότητα και να διασφαλίσουμε ότι όλοι έχουν πρόσβαση στα σωστά φάρμακα, σε διαγνωστικά μέσα με εγγύηση ποιότητας και σε εμβόλια», πρόσθεσε.

Το μέσο επίπεδο αντοχής στα αντιβιοτικά στην Ευρώπη ήταν 10,2%, το δεύτερο χαμηλότερο ποσοστό από οποιαδήποτε άλλη περιοχή και κάτω από τον παγκόσμιο μέσο όρο του 17,2%. 

Η μεγαλύτερη απειλή προέρχεται από τα αρνητικά κατά Gram βακτήρια, στα οποία περιλαμβάνονται τα E. coli και K. pneumoniae, και συγκαταλέγονται στις πιο σοβαρές βακτηριακές λοιμώξεις. Σύμφωνα με την έκθεση, περισσότερο από το 40% των E. coli και το 55% των K. pneumoniae παγκοσμίως είναι ανθεκτικά στη θεραπεία πρώτης επιλογής.

Άλλες ανησυχίες περιλαμβάνουν το βακτήριο που προκαλεί γονόρροια, το οποίο έχει αναπτύξει αντοχή σε κάθε φάρμακο που διατίθεται για θεραπεία πρώτης γραμμής. Ένα φάρμακο, η σιπροφλοξασίνη, δεν είναι πλέον κατάλληλο λόγω της εκτεταμένης αντοχής, ενώ ένα άλλο, η αζιθρομυκίνη, έχει αποσυρθεί από τη συνήθη θεραπεία. Η αντοχή στην αζιθρομυκίνη είναι υψηλότερη στην ευρωπαϊκή περιοχή, σχεδόν στο 26%.

Καθώς τα βακτήρια γίνονται ανθεκτικά στα αντιβιοτικά πρώτης γραμμής, οι γιατροί πρέπει να βασίζονται ολοένα και περισσότερο σε θεραπείες έσχατης ανάγκης, οι οποίες είναι πιο ακριβές και πιο δύσκολο να προσπελαστούν, ειδικά σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

Η ανάπτυξη νέων αντιβιοτικών έχει επιβραδυνθεί λόγω της έλλειψης κερδοφόρας αγοράς και κινήτρων για τις ιδιωτικές εταιρείες να επενδύσουν σε αυτά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε ένα «κουπόνι» αποκλειστικότητας για να δώσει κίνητρα στις εταιρείες που αναπτύσσουν νέα αντιβιοτικά στο πλαίσιο του φαρμακευτικού της πακέτου . Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θέλει επίσης να εισαγάγει ανταμοιβές εισόδου στην αγορά για νέα φάρμακα και ένα μοντέλο πληρωμής συνδρομής της ΕΕ — προτάσεις που βρίσκονται επί του παρόντος υπό συζήτηση για την αναβάθμιση των φαρμακευτικών κανόνων της ΕΕ.

Άλλα μοντέλα, όπως η Παγκόσμια Συνεργασία για την Έρευνα και Ανάπτυξη Αντιβιοτικών, επιδιώκουν την ανάπτυξη νέων αντιβιοτικών σε μη κερδοσκοπική βάση.