Γιάννης Πανούσης: «Χωρίς την αγάπη και την εμπιστοσύνη των φοιτητών, το Πανεπιστήμιο θα μοιάζει με άδειο μουσείο θεωριών»

Έντονο προβληματισμό για το παρόν και το μέλλον της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα μας διατυπώνει ο πρώην Υπουργός και καθηγητής Εγκληματολογίας, Γιάννης Πανούσης, θέτοντας στην καρδιά του διαλόγου τις πραγματικές παθογένειες, τις ευθύνες της ακαδημαϊκής κοινότητας, αλλά και τον κίνδυνο απαξίωσης του δημόσιου πανεπιστημίου στη συνείδηση της νέας γενιάς.

Το κοινωνικό πρόσωπο της Πολιτείας και το λάθος δίλημμα

Αναφερόμενος στην προσβάσιμοτητα της γνώσης, ο κ. Πανούσης υπογραμμίζει πως η Πολιτεία έχει χρέος να εξασφαλίζει λύσεις (όπως εθελούσιες μετεγγραφές ή προσωρινή on-line εκπαίδευση) για τους φοιτητές που αντιμετωπίζουν σοβαρές οικονομικές δυσκολίες, ώστε να μην στερούνται το δικαίωμα στη μόρφωση και την επαγγελματική τους εξέλιξη.

Παράλληλα, σχολιάζει την τάση στροφής προς τα μη-κρατικά ιδρύματα. Παρά τις ατυχείς ή αเฟλείς αποφάσεις ορισμένων οικογενειών, τονίζει ότι το δίλημμα «καλύτερα στη σχολή Ψυχολογίας ενός μη-κρατικού ιδρύματος παρά στη σχολή Ιατρικής ενός δημοσίου» είναι επικίνδυνο και θεμελιακά λαθεμένο ως προς τα αποτελέσματά του.

Η ευθύνη των Πρυτανικών Αρχών και το «ξεθώριασμα» του θεσμού

Ιδιαίτερα καυστικός εμφανίζεται απέναντι στην πιθανότητα το δημόσιο πανεπιστήμιο να έχει απαξιωθεί τόσο πολύ στα μάτια των νέων, ώστε να αναζητούν εναλλακτικές λύσεις επιβίωσης:

«Αν κάτι τέτοιο συμβαίνει, οι πρυτανικές αρχές και όλο το διδακτικό προσωπικό πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη για την απομάγευση του θεσμού και να μην τα χρεώνουν όλα στην κυβέρνηση. Η κυβέρνηση ευθύνεται για τα κονδύλια και την εκπαιδευτική πολιτική, όμως δεν είναι η κύρια υπεύθυνη για τις εσωτερικές παθογένειες του Πανεπιστημίου», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Μάλιστα, προειδοποιεί με δραματικό τόνο ότι αν καταπέσει ο θεσμός του Πανεπιστημίου, «τίποτα δεν θα μπορεί να αναχαιτίσει την επερχόμενη τυραννία των τεχνητών [μη]νοημόνων επιστημόνων της μηχανικής πληροφορίας της από-γνωσης».

Τι κάνει έναν καθηγητή πραγματικό «Δάσκαλο»;

Αναστοχαζόμενος τον ουσιαστικό ρόλο του πανεπιστημιακού Δασκάλου, ο Γιάννης Πανούσης επισημαίνει ότι οι γνώσεις, η συνέπεια και η συγγραφή συγγραμμάτων δεν αρκούν:

• Δεν αρκούν οι σύγχρονες μέθοδοι μετάδοσης ή η ακριβοδίκαιη κρίση στις εξετάσεις.

• Απαιτείται η αποφυγή ένταξης του μαθήματος σε κάποιο προσφιλές ιδεολογικό σύστημα και η αποφυγή μετατροπής της ειδημοσύνης σε «πατερναλιστικό μοντέλο μύησης».

• Ακόμα κι αν κάποιος είναι αυθεντία, δεν μπορεί να πείσει αν ο λόγος του δεν συνοδεύεται από το αναγκαίο ακαδημαϊκό ήθος ως στάση ζωής.

Όπως συμπληρώνει, το κύριο πρόβλημα των ΑΕΙ σήμερα δεν είναι η έλλειψη ανταγωνιστικότητας, αλλά η κατάργηση της ίδιας της ακαδημαϊκής κοινότητας — δηλαδή η μη υιοθέτηση από όλους μιας κοινής κουλτούρας για την αυταξία της γνώσης και την εμπιστοσύνη σε όποιον την κατέχει.

Αχαριστία και «παρθενογενέσεις» στις Πρυτανείες

Τέλος, ο κ. Πανούσης δεν διστάζει να καυτηριάσει τη στάση ορισμένων νεοεκλεγέντων πρυτάνεων που ανέλαβαν καθήκοντα την 1η Σεπτεμβρίου, παρατηρώντας την παντελή απουσία αναφοράς στο έργο των προκατόχων τους:

«Θεωρούν ότι η εξέλιξη ενός Πανεπιστημίου αρχίζει με τη δική τους θητεία; Έλεος με την αχαριστία και τις “παρθενογενέσεις”», καταλήγει, υπενθυμίζοντας ότι ένα πανεπιστήμιο αποκτά φήμη από την αξία των διδασκόντων, αλλά χωρίς την αγάπη και την εμπιστοσύνη των φοιτητών θα μοιάζει απλώς με ένα άδειο μουσείο θεωριών.