Το «επάγγελμα» της σωτηρίας: Όταν ο Γεώργιος Σουρής προέβλεψε το πολιτικό μας παρόν

Υπάρχουν κάποιοι λόγοι που δεν χάνουν ποτέ την αξία τους, όσοι αιώνες κι αν περάσουν. Ο Γεώργιος Σουρής, ο κορυφαίος σατιρικός ποιητής της νεότερης Ελλάδας, είχε τη μοναδική ικανότητα να «φωτογραφίζει» την παθογένεια του πολιτικού μας συστήματος με λίγες μόνο λέξεις.

Σε μια από τις πιο εμβληματικές του ρήσεις, ο Σουρής σημείωνε με το χαρακτηριστικό του φλέγμα:

«Οι Έλληνες πολιτικοί έχουν μονίμως ως επάγγελμα την “Σωτηρίαν της Πατρίδος”. Δι’ ό και αποφεύγουν επιμελώς να την σώσουν. Μετά την σωτηρίαν, δεν θα έχουν επάγγελμα».

Η συντήρηση του προβλήματος ως «πολιτική επιβίωση»

Η παρατήρηση αυτή του Σουρή δεν είναι απλώς ένα ευφυολόγημα, αλλά μια βαθιά πολιτική ανάλυση. Στην ελληνική πολιτική σκηνή, η έννοια της «κρίσης» και της επικείμενης καταστροφής αποτελεί συχνά το απαραίτητο καύσιμο για την ανάδειξη νέων ή τη διατήρηση παλαιών «σωτήρων».

Αν η πατρίδα σωζόταν οριστικά, αν τα προβλήματα λύνονταν με θεσμική θωράκιση και σοβαρότητα, τότε ο ρόλος του μεσσιανικού πολιτικού θα εξέλειπε. Η «μη σωτηρία», λοιπόν, μετατρέπεται σε μια άτυπη επαγγελματική εξασφάλιση.

Από τον 19ο αιώνα στο σήμερα

Παρατηρώντας τη σύγχρονη πραγματικότητα, βλέπουμε το μοτίβο να επαναλαμβάνεται:

• Προεκλογικές υποσχέσεις που βαφτίζουν κάθε κάλπη ως «μάχη επιβίωσης του έθνους».

• Διατήρηση αγκυλώσεων που επιτρέπουν στον πολιτικό λόγο να ανακυκλώνεται γύρω από τα ίδια αδιέξοδα.

• Η ρητορική του φόβου, που καθιστά τον πολίτη δέσμιο ενός «σωτήρα», ο οποίος όμως φροντίζει να αφήνει πάντα μια εκκρεμότητα για την επόμενη θητεία.

Το δίδαγμα της σάτιρας

Ο Σουρής μας υπενθυμίζει ότι η πολιτική υγεία ενός τόπου δεν εξαρτάται από εκείνους που δηλώνουν επαγγελματίες σωτήρες, αλλά από την ικανότητα των πολιτών να χτίζουν μια χώρα που δεν θα χρειάζεται πλέον να σωθεί.

Όσο η «Σωτηρία της Πατρίδος» παραμένει επάγγελμα, η ίδια η πατρίδα θα παραμένει σε μια μόνιμη κατάσταση κινδύνου. Ίσως ήρθε η ώρα να αναζητήσουμε πολιτικούς που δεν φοβούνται να μείνουν «χωρίς επάγγελμα», έχοντας κάνει επιτέλους τη δουλειά τους σωστά.