Γιάννης Πανούσης: Πώς αντιμετωπίζεται το «παρασύνταγμα» των αντισυστημικών;

Σε μια παρέμβαση-καταπέλτη για την τρέχουσα πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα, ο καθηγητής Γιάννης Πανούσης αναλύει το φαινόμενο της «α-κοινωνίας των α-νοημόνων» και τον κίνδυνο που εγκυμονεί η δράση των αυτοαποκαλούμενων «αντισυστημικών».

Με αφορμή το διαζευκτικό «Ή» του Γιάννη Ρίτσου, ο κ. Πανούσης περιγράφει με γυμνή ειλικρίνεια το σκηνικό της σύγχρονης ελληνικής πολιτικής σκηνής, όπου η λογική υποχωρεί μπροστά στον ορυμαγδό της παράκρουσης.

Ο εσμός της συνωμοσιολογίας και των κλισέ

Ο καθηγητής εστιάζει σε εκείνους που επενδύουν τα ψυχοσωματικά τους απωθημένα σε βαρύγδουπα νοήματα, ταυτίζοντας τον προσωπικό τους πόνο με τις σκοπιμότητες κρυπτόμενων καθοδηγητών. Πρόκειται για μια ομάδα που, έξω από τους νόμους αλλά εντός των απαιτήσεων του όχλου, επιχειρεί να επιβάλει ένα νέο μοντέλο «αθωότητας και ενοχής».

Το πολιτικό κενό: Κυβέρνηση και Αντιπολίτευση

Στο στόχαστρο του Γιάννη Πανούση μπαίνει σύσσωμο το πολιτικό σύστημα:

• Η Κυβέρνηση: Κατηγορείται ότι «σκουπίζει» δικαιώματα με προσωποπαγείς νόμους και διατάξεις-σκούπα.

• Η Αντιπολίτευση: Εμφανίζεται διχοτομημένη, εγκλωβισμένη στην αναζήτηση ιδεολογικής καθαρότητας ή δημοσκοπικής απήχησης.

Όπως επισημαίνει, οι επικοινωνιακές σκηνοθεσίες δεν πείθουν πλέον κανέναν — ούτε για τη «γαλάζια» αθωότητα, ούτε για την «πράσινη» συνεκτικότητα, ούτε για την «κοκκινορόζ» θεσμική κανονικότητα.

Ο χώρος δράσης των «Τεράτων»

Η πολιτική αφασία και η θεσμική ανοσία αφήνουν, κατά τον συγγραφέα, ελεύθερο πεδίο στους «τάχα και δήθεν αντισυστημικούς». Από την άκρα δεξιά της θρησκοληψίας έως την άκρα αριστερά της επαναστατικοπληξίας, το κοινό σημείο είναι η ασυνεννοησία:

• Των συντηρητικών ως προς το Κράτος Αλήθειας.

• Των προοδευτικών ως προς την έλλειψη Πολιτικής Τόλμης.

Το διακύβευμα: Δημοκρατία και Πολίτες

Το συμπέρασμα του Γιάννη Πανούση είναι ξεκάθαρο: Η Δημοκρατία δεν χρειάζεται μόνο έναν σύγχρονο Συνταγματικό Χάρτη, αλλά κυρίως δημοκρατικούς πολίτες. Πολίτες με αίσθηση μέτρου, μακριά από φανατισμούς και εχθροπάθειες, που σέβονται τους θεσμούς χωρίς να τρομοκρατούνται από ιστορικές τυμβωρυχίες.

Το ερώτημα παραμένει μετέωρο: Μπορούμε να συμβιώσουμε με όρους ισοελευθερίας, μακριά από τις πρακτικές της «πλατείας» ή της «πελατείας»;

«Θα φανεί…», καταλήγει ο καθηγητής, κλείνοντας με έναν στίχο του Σεφέρη που ηχεί ως προειδοποίηση: «Ήταν καλά παιδιά οι σύντροφοι, δεν φώναζαν».